Συνεχίζοντας σε αυτό τον ιστότοπο αποδέχεστε τη χρήση των cookies όπως αυτή περιγράφεται στην πολιτική των cookies.
 για Νewsletter    

Εκτύπωση

Τα σκουπίδια είναι εμπόρευμα. Του Χάρη Κουγιουμτζόπουλου

on .

xaristelikoteliko
Τα σκουπίδια είναι ήδη η έκτη βιομηχανία στον κόσμο. Οπλα, ναρκωτικά, φάρμακα, πετρέλαιο, μεταφορές και σκουπίδια. Είναι ένα κομμάτι της ανθρώπινης δραστηριότητας που ξεκινάει από το περιβάλλον και τις υγειονομικές διαστάσεις και καταλήγει στις πρώτες ύλες της παραγωγής και στην οικονομική διαφοροποίηση των περιοχών. Είναι ένας τομέας που απασχόλησε την διαχείριση των πόλεων από το 1.000 π.χ. και αντιμετωπίστηκε με επιστημονικό τρόπο από τα μέσα του 14ου αιώνα στον δυτικό πολιτισμό τουλάχιστον στον αστικό χώρο.
Σήμερα και μετά το 1960 τα σκουπίδια μπαίνουν στους τομείς τεχνολογιών αιχμής ενώ όπως προβλέπεται θα συνεχίσουν να απασχολούν την καινοτομία για πολλά χρόνια ακόμη.
Και όταν λέω βέβαια σκουπίδια εννοώ κάθε είδους απόβλητα. Από τα πυρηνικά και χημικά απόβλητα μέχρι τα βοθρολύματα.
 
Μέχρι την δεκαετία του 1980 όταν μιλάγαμε για σκουπίδια, μιλάγαμε με περιβαλλοντικούς όρους και για συνείδηση. Τώρα πια όταν μιλάμε για τα σκουπίδια μιλάμε με οικονομικούς όρους και για συμφέροντα. Με την υπερσυγκέντρωση του παγκόσμιου πληθυσμού στα αστικά κέντρα και με την υπερκατανάλωση και την υπερπαραγωγή σκουπιδιών και την δραστηριότητα της ανακύκλωσης η οικονομική δραστηριότητα που αναπτύχθηκε γύρω από τα σκουπίδια ήταν ραγδαία και τεράστια.
Και έπεται συνέχεια καθώς πολύ σύντομα η αρχή «ο ρυπαίνων πληρώνει» θα υιοθετηθεί σε όλα τα συστήματα αποκομιδής και διαχείρισης απορριμμάτων.  Πριν από τέσσερα χρόνια άλλαξε το σύστημα εισόδου των σκουπιδιών των δήμων στους Χώρους Υγειονομικής Ταφής Απορριμμάτων (ΧΥΤΑ). Παλιότερα ο κάθε δήμος πλήρωνε ανάλογα με τον πληθυσμό του. Τώρα ο κάθε δήμος πληρώνει με το βάρος των απορριμμάτων που μεταφέρει στους ΧΥΤΑ.
Σε πολύ λίγο καιρό ίσως και από του χρόνου και ο κάθε πολίτης θα πληρώνει τα τέλη καθαριότητας σύμφωνα με τα σκουπίδια που θα πετάει.
 
Μέχρι σήμερα ο πολίτης πλήρωνε αδρά τις πολιτικές περί των απορριμμάτων, αλλά δεν το καταλάβαινε. Τώρα θα αρχίσει να το καταλαβαίνει γιατί πολύ σύντομα θα φτάσουμε στο σημείο, όταν αγοράζουμε ένα προϊόν, να είμαστε υποχρεωμένοι να συνυπολογίσουμε στην τιμή του και το πόσο θα μας κοστίσει για να το πετάξουμε.
 
Πολύ σύντομα τα σκουπίδια θα μεταφερθούν στους ιδιώτες. Οι συνέπειες θα είναι ολέθριες για το περιβάλλον, για την υγεία των πολιτών και για την οικονομία των νοικοκυριών, αλλά αυτό δεν έχει καμία σημασία αφού έτσι κι αλλιώς θα γίνει.
 
Το σημαντικότερο όμως είναι ότι οι ιδιώτες δεν θα ακολουθήσουν πολιτικές επιδοτήσεων όπως ακολουθεί σήμερα το κράτος, αλλά θα επιβάλουν βαριές τιμολογήσεις στην υπηρεσία καθαριότητας.
 
Ετσι οι Περιφέρειες και κατ’ επέκταση οι δήμοι καλούνται σήμερα να προστατεύσουν τους πολίτες τους από μια πολύ σημαντική οικονομική επιβάρυνση που θα τους προκύψει σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα.
 
Πρώτα από όλα πρέπει να αναπτύξουν συστήματα ανακύκλωσης για να αποφύγουν τους μεγάλους όγκους που θα καταλήγουν στους ΧΥΤΑ. Κι εδώ βέβαια δεν μιλάμε πια για ιδέες και περιβαλλοντικές αξίες, μιλάμε για χρηματικά ποσά. Το κίνητρο πια πρέπει να γίνει προσωπικό, όπως και το σύστημα μέτρησης της απόρριψης των σκουπιδιών.
 
Υστερα πρέπει να αναπτύξουν μηχανισμούς επεξεργασίας και εμπορίας των ανακυκλώσιμων υλικών δημιουργώντας έσοδα και μειώνοντας τα συνολικά κόστη καθαριότητας.
 
Αυτή δεν είναι μια απλή διαδικασία. Είναι ένα τεράστιο επιχειρησιακό σχέδιο που ξεκινάει από την οργάνωση της διαδικασίας παραγωγής, την χρήση νέων τεχνολογιών πληροφορικής και επικοινωνίας και καταλήγει μέχρι τις διαδημοτικές συνεργασίες, την αξιοποίηση ευρωπαϊκών προγραμμάτων και τις εφαρμογές καινοτομίας.
 
Τώρα οι δήμοι μπορούν να αξιοποιήσουν επιδοτήσεις και χρηματοδοτικά εργαλεία για να οργανωθούν. Σε λίγο τέτοια χρηματοδοτικά εργαλεία θα έχουν εξαντληθεί.
Τώρα οι δήμοι μπορούν να στρέψουν τον τομέα της έρευνας στις δημόσιες λογικές δραστηριότητας. Σε λίγο θα το κάνουν με τον δικό τους τρόπο οι ιδιώτες.
 
Ηδη το φαινόμενο έχει ξεκινήσει αλλά σε μικρό και ανεπαίσθητο βαθμό. Η αξία των ακινήτων ενός δήμου, θα εξαρτάται και από την ποιότητα των υπηρεσιών καθαριότητας. Στους δήμους όπου η οικονομική δυνατότητα των κατοίκων τους, θα μπορεί να αντέξει μια ακριβή ποιότητα υπηρεσιών καθαριότητας, οι τιμές των ακινήτων θα ανεβαίνουν. Στους δήμους όπου οι κάτοικοι δεν θα μπορούν να πληρώσουν υψηλά τέλη, έτσι ώστε να εξασφαλίσουν υψηλές υπηρεσίες καθαριότητας, η αξία των ακινήτων θα πέφτει.
 
Οτι ακριβώς συμβαίνει και με τον συντελεστή δόμησης. Στο Χολαργό το 1990 η μέση οικονομική κατάσταση των κατοίκων του, δεν μπορούσε να αντέξει μία μείωση του συντελεστή δόμησης, διότι προσδοκούσε από την δόμηση, μια άμεση οικονομική ενίσχυση. Ετσι το προάστιο υποβαθμίστηκε και απαξιώθηκε αναλογικά έναντι άλλων προαστίων. Το ίδιο μάλλον θα συμβεί και στον Παπάγου τώρα.
 
Το ίδιο θα συμβεί σε πολλούς δήμους και με τα σκουπίδια. Αν δεν παρέμβουν και οργανωθούν εγκαίρως οι δήμοι, σε λίγο καιρό θα βάλουν σε κατηγορηματικό δίλημμα τους κατοίκους τους. «Ή θα πληρώσετε, ή θα μάθετε να ζείτε και με λίγο σκουπίδι έξω από το σπίτι σας».
 
Το θέμα είναι πολύ σοβαρό και οι κίνδυνοι τεράστιοι. Εχει να κάνει με τις υγειονομικές συνθήκες και σε δημόσιους χώρους όπως τα σχολεία. Εχει να κάνει με οικονομικούς όρους όπως τα τέλη που θα πληρώνουν οι κάτοικοι. Εχει να κάνει με τις αξίες των σπιτιών. Εχει να κάνει με το εμπορικό περιβάλλον και την ανάπτυξη της τοπικής αγοράς. Εχει να κάνει με το περιβάλλον. Εχει να κάνει και με τις εργασιακές σχέσεις.
Μέχρι σήμερα τα σκουπίδια αποτελούσαν την βιτρίνα μιας δημοτικής αρχής. Είναι το πρώτο πράγμα που βλέπει και αξιολογεί σε μια δημοτική αρχή ο πολίτης.
Από εδώ και πέρα οι διαστάσεις και οι επιπτώσεις θα είναι πολύ μεγαλύτερες. Το σύστημα αποκομιδής και διαχείρισης οικιακών απορριμμάτων πολυπλοκοποιείται και επεκτείνεται σε πολλούς τομείς της δημοτικής δραστηριότητας.
Σε λίγο θα αρχίσουν να βγαίνουν και παράγωγα προϊόντα. Θα γίνεται και ανταποδοτική προσφορά υπηρεσιών με άλλα ανταλλάγματα όπως η Σύμπραξη Ιδιωτικού και Δημόσιου Τομέα και ο κατασκευαστικός κλάδος.
Το παιχνίδι είναι πολύ μεγάλο και ο στόχος πολύ συγκεκριμένος. Να απορροφηθεί ένα ακόμη κομμάτι του οικιακού προϋπολογισμού στην υπόθεση της καθαριότητας. Αυτή τη  στιγμή γίνονται τεράστιες επενδύσεις στον τομέα της καθαριότητας στον ιδιωτικό τομέα και οι επενδύσεις αυτές δεν προσδοκούν να αποσβέσουν από το κράτος. Προσδοκούν να αποσβέσουν από το οικιακό νοικοκυριό.
Με συνεχείς νομοθετικές ρυθμίσεις, με άμεσες προθεσμίες, με την απειλή της προσβολής της υγείας, του περιβάλλοντος και της αισθητικής ως εργαλεία, ο ιδιωτικός τομέας έχει ξεκινήσει ήδη μια σφοδρή επίθεση που κλιμακώνεται για να πάρει ένα ακόμη κομμάτι του οικιακού προϋπολογισμού.
 
Οι δήμοι τώρα καλούνται να παίξουν τον ρόλο τους και να μη μεταβιβάσουν την αδυναμία της οργάνωσής τους και τον συντηρητισμό τους στις πλάτες των κατοίκων τους.
 
Αν αντιδράσουν σωστά και εγκαίρως, αν εφαρμόσουν καινοτόμες δράσεις, αν υλοποιήσουν συνολικές και μακρόπνοες πολιτικές, τότε θα εξασφαλίσουν ένα κομμάτι της εμπορικής πίτας των σκουπιδιών προς όφελος των κατοίκων τους.